Các loại hình Doanh nghiệp ở Việt Nam? (Phần 1)

Khái niệm & đặc điểm các loại hình doanh nghiệp

Với sự ra đời của Luật Doanh nghiệp vào năm 1999, số lượng doanh nghiệp đăng ký chính thức đã tăng lên nhanh chóng với hơn 250.000 doanh nghiệp được đăng ký mới trong vòng 8 năm vừa qua. Mục tiêu đạt được 500.000 doanh nghiệp đăng ký chính thức vào năm 2010 là hoàn toàn có tính khả thi cao. Với số lượng doanh nghiệp được đăng ký tăng nhanh trong nhiều năm, việc tư vấn về việc chuyển đổi từ các hộ đăng ký kinh doanh sang doanh nghiệp đăng ký chính thức theo Luật Doanh nghiệp, hoặc về việc lựa chọn loại hình pháp lý nào phù hợp nhất với một doanh nghiệp đã trở thành một nhu cầu thực sự lớn. Đây cũng là một trong những câu hỏi mà những người có ý định đăng ký kinh doanh và thành lập doanh nghiệp thường đưa ra nhất trước khi quyết định thành lập doanh nghiệp.

Bài viết này giới thiệu tổng quan về các loại hình doanh nghiệp hiện có tại Việt Nam, đồng thời phân tích tổng thể những điểm lợi và bất lợi giữa loại hình hộ đăng ký kinh doanh và các loại hình doanh nghiệp khác theo quy định của Luật Doanh nghiệp, cũng như phân tích những điểm khác biệt giữa các loại hình doanh nghiệp khác nhau. Tài liệu này có thể được sử dụng bởi các cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh và cấp huyện, bởi các công ty luật, công ty tư vấn và các tổ chức có liên quan nhằm phổ biến kiến thức, đồng thời nhằm tư vấn chính xác hơn cho các doanh nghiệp khi lựa chọn loại hình doanh nghiệp sẽ được đăng ký.

PHẦN 1:   KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP

I. Các khái niệm

Chúng ta đã quen thuộc với các khái niệm “doanh nghiệp”, “công ty trách nhiệm hữu hạn”, “công ty cổ phần”, “doanh nghiệp tư nhân”,v.v….; bởi vì, hàng ngày, hàng giờ chúng ta đang sử dụng các sản phẩm và dịch vụ do họ cung cấp. Tuy nhiên, có lẽ không phải bất kỳ ai đều có thể biết được bản chất, nội dung của các khái niệm nói trên. Hàng loạt các câu hỏi có thể xuất hiện như: công ty khác gì so với doanh nghiệp? vì sao lại xuất hiện công ty? tại sao lại tồn tại nhiều hình thức doanh nghiệp như vậy?… Nội dung phần này sẽ cố gắng làm rõ trả lời vắn tắt một số các câu hỏi nói trên

Doanh nghiệp là gì?

Doanh gnhiep la gi

1. Công ty hay doanh nghiệp
Doanh nghiệp là khái niệm chung nhất để chỉ các loại hình doanh nghiệp, trong đó công ty là một loại hình doanh nghiệp. Luật doanh nghiệp hiện hành ở nước ta quy định năm loại (5) hình doanh nghiệp, bao gồm: (1) hộ kinh doanh, (2) doanh nghiệp tư nhân, (3) công ty hợp danh, (4) công ty trách nhiệm hữu hạn (gồm công ty TNHH 1 thành viên và công ty TNHH * thành viên trở lên), và (5) công ty cổ phần. 
(*. Ngoài ra, ở Việt Nam còn một số loại hình doanh nghiệp khác, như: hợp tác xã, công ty bảo hiểm,… được quy định theo các luật khác.)

Công ty là một loại hình doanh nghiệp với 5 đặc điểm cơ bản: (i) là pháp nhân, (ii) tách biệt và là chủ thể pháp lý độc lập với chủ sở hữu, (iii) trách nhiệm hữu hạn của chủ sở hữu công ty, (iv) cổ phần hay phần vốn góp là chuyển nhượng được, và (v) quản lý tập trung và thống nhất.

Công ty (bao gồm TNHH & cổ phần) là một loại hình doanh nghiệp với 5 đặc điểm cơ bản: (i) là pháp nhân, (ii) tách biệt và là chủ thể pháp lý độc lập với chủ sở hữu, (iii) trách nhiệm hữu hạn của chủ sở hữu công ty, (iv) cổ phần hay phần vốn góp là chuyển nhượng được, và (v) quản lý tập trung và thống nhất.

Với đặc điểm nói trên, thì trong số 5 loại hình doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp, chỉ có công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần được coi là “công ty”; còn hộ kinh doanh, doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh là các loại hình doanh nghiệp khác, không phải là công ty.

Có những doanh nghiệp rất lớn hoặc rất nhỏ‎‎. Ví dụ, một người có thể mở một cửa hàng ‎‎cắt ‎‎tóc nhỏ. Một doanh nghiệp lớn, như ‎‎Microsoft‎‎, sử dụng hàng ngàn người trên toàn thế giới.

2. Vì sao lại xuất hiện công ty

Trên thế giới, so với các loại hình doanh nghiệp khác, thì công ty xuất hiện muộn hơn, vào khoảng giữa thế kỷ 19. Trước đó, các hoạt động kinh doanh thực hiện dưới hình thức hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân2. Có rất nhiều lý thuyết lý giải cho sự xuất hiện của công ty. Tuy nhiên, dưới giác độ kinh tế và luật pháp, có quan điểm chung cho rằng công ty xuất hiện bởi vì đó chính là “công cụ” giúp các nhà đầu tư giảm thiểu được rủi ro và chi phí giao dịch trong thực hiện hoạt động kinh doanh . Ngày nay, công ty đã trở thành loại hình doanh nghiệp phổ biến và được ưa chuộng nhất trong hầu hết các quốc gia trên thế giới..

Ở Việt Nam, trước năm 1990, chỉ có doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Sau đó, khi có Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp Tư nhân(1990) có hiệu lực, doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH và công ty cổ phần mới bắt đầu xuất hiện. Khác với nhiều nước khác trên thế giới, công ty hợp danh ở Việt Nam, xuất hiện sau nhất ( từ năm 2000 khi Luật Doanh nghiệp có hiệu lực thay thế Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp Tư nhân), và cũng là loại hình doanh nghiệp ít phổ biến nhất

3. Tại sao doanh nghiệp lại tồn tại dưới nhiều hình thức 

Doanh nghiệp là công cụ để kinh doanh. Để không ngừng tạo thuận lợi và thúc đẩy sáng tạo trongkinh doanh, các nhà lập pháp đã luôn nỗ lực “phát minh” ra các loại loại hình doanh nghiệp mới;làm cho chúng trở nên nhiều về số lượng và đa dạng hơn về chủng loại giúp các nhà đầu tư luôncó được sự lựa chọn phù hợp nhất đối với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của họ. Mục tiêu cuốicùng là giảm rủi ro, chi phí, tăng mức độ an tâm, an toàn cho những người bỏ vốn kinh doanh; vàđó chính là một trong các yếu tố không thể thiếu được để một quốc gia phát triển, trở nên giàucó và thịnh vượng.

Ở các nước khác nhau, các loại hình doanh nghiệp có thể không giống nhauvề số lượng, chủng loại và các số đặc điểm cụ thể của chúng. Ví dụ, Ở Hoa Kỳ, công ty hợp danh ít nhất có ba loại (i) công ty hợp danh thường, (ii) công ty hợp danh hữu hạn, và (iii) công ty hợp danh trách nhiệm hữu hạn. Công ty hợp danh trách nhiệm hữu hạn và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là những loại hình doanh nghiệp mới xuất hiện trong những năm gần đây; là kết quả của quá trình sáng tạo không ngừng để “phát minh” ra các loại hình doanh nghiệp mới như đã nói trên

4. Bản chất của công ty 

Như trên đã nói, công ty là một loại hình doanh nghiệp xuất hiện vào khoảng giữa thế kỷ 19 ở Châu Âu. Công ty được coi là một chủ thể pháp lý, là “người” do pháp luật tạo ra. Luật pháp đã trao cho công ty “quyền năng” giống như một cá nhân thực hiện các công việc kinh doanh cho chính mình5. Điều này có nghĩa là, nếu một nhóm có x người, cùng góp vốn thành lập công ty, thì kết quả sẽ tạo ra “người” thứ (x + 1); người đó chính là công ty có các quyền năng tương tư như những người khác, kể cả quyền sở hữu tài sản thực. Sau đó, những người bên ngoài có thể thiết lập quan hệ hợp đồng với công ty một cách hoàn toàn độc lập với chính những người đã góp vốn thành lập nên công ty đó; và theo cách giống như họ thiết lập hợp đồng với cá nhân (xem sơ đồ).

Các loại hình Doanh nghiệp ở Việt Nam? (Phần 1)
Sơ đồ thể hiện Bản chất của Công ty
Các phần chính: ( Sẽ được trình bày trong các phần tiếp theo..)

1 Hộ kinh doanh cá thể là gì?
2 Doanh nghiệp tư nhân là gì?
3 Công ty hợp danh là gì?
4 Công ty trách nhiệm hữu hạn là gì?
5 Công ty cổ phần là gì?

Đặc điểm các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam (tt. 2)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

This site uses cookies. By browsing this website, you agree to our use of cookies. Visit our Privacy Policy

Login  |   Register New

Advertisement

Login  |   Register New

Advertisement